2010/11/02

SUAL سوال

SUAL

Zülmün sonu yox, haqq unudulmuşmu, ilahi?
Dünyada ədalət yasaq olmuşmu, ilahi?
Dillərdə yalan, amma könüllərdə həqiqət
Haqq zalimə, düz əyriyə qulmuşmu ilahi?

Meydan sulayan ağ yalanın al şərabından
Millət təpədən dırnağa sərxoşmu, ilahi?

Əzdikcə vətən oğlu vətən oğlunu qəsdən
Bilməm, əzənin qəlbi məgər daşmı, ilahi?

Vicdan kimi, insaf kimi hisslər içimizdən
Bir yolluq atılmşmı, qovulmusmu, ilahi?

Hər möcüzü idrak eləyərkən, bu bəlanı
Qanmaqda beyinlər bu qədər boşmu, ilahi?

Mart, 1998.
سوال

ظلمون سونو یوخ، حاق اونودولموشمو، ایلاهی؟
دونیادا عدالت یاساق اولموشمو، ایلاهی؟
دیل‌لرده یالان، اما کؤنول‌لرده حقیقت
حاق ظالمه، دوز ایرییه قولموشمو ایلاهی؟

میدان سولایان آغ یالانین آل شرابین‌دان
میللت تپه‌دن دیرناغا سرخوشمو، ایلاهی؟

ازدیکجه وطن اوغلو وطن اوغلونو قصداً
بیلمم، ازه‌نین قلبی مگر داشمی، ایلاهی؟

ویجدان کیمی، اینصاف کیمی حیسس‌لر ایچیمیزدن
بیر یوللوق آتیلمشمی، قووولموسمو، ایلاهی؟

هر مؤجوزو ایدراک ائلیرکن، بو بلانی
قانماقدا بئیین‌لر بو قدر بوشمو، ایلاهی؟

مارت، 1998.

SEVGININ TILSIMINDƏN سئوگی‌نین طیلسیمین‌دن

SEVGININ TILSIMINDƏN

Həyat bizim üçün çox ağır oldu,
Bizim halımız bu, rüzgarımız bu.
Bu qədər bağlıykən könul-könülə,
Qorxuram həyatın hər zərbəsindən.
Biz gərək çıxmayaq bircə dəm belə
Sevginin tilsimli cazibəsindən.

Bir kökdən cücərir hər istəyimiz,
Eyni bir taleyi tən bölüşmüşük.
Çəkmə taylarıtək sağ-sol idik biz,
Sonradan gör necə tayekeş duşmuşuk.
İstək başımızda döndu qaxınca,
Tənələr dəmbədəm xırpalar bizi.
Məhəbbət dəmində ucaldan uca,
Həyat qəpik-qəpik xırdalar bizi.

Gətir xatirinə gecə-gündüzü,
Biri qapqaradır, biri ağappaq.
Sevginin bu tayı sevginin özü,
Sevginin o tayı gileydir ancaq.
Sevginin tilsimli cazibəsindən
Gəl,
gülüm,
çıxmayaq,
aman, çıxmayaq!
سئوگی‌نین طیلسیمین‌دن

حیات بیزیم اوچون چوخ آغیر اولدو،
بیزیم حالیمیز بو، روزگاریمیز بو.
بو قدر باغلییکن کؤنول-کؤنوله،
قورخورام حیاتین هر ضربه‌سین‌دن.
بیز گرک چیخمایاق بیرجه دم بئله
سئوگی‌نین طیلسیم‌لی جاذیبه‌سین‌دن.

بیر کؤک‌دن جوجریر هر ایستییمیز،
عینی بیر طالئیی تن بؤلوشموشوک.
چکمه تایلاریتک ساغ-سول ایدیک بیز،
سونرا‌دان گؤر نئجه تایئکئش دوشموشوک.
ایستک باشیمیزدا دؤندو قاخینجا،
تنه‌لر دمبه‌دم خیرپا‌لار بیزی.
محببت دمینده اوجال‌دان اوجا،
حیات قپیک-قپیک خیردا‌لار بیزی.

گتیر خاطرینه گئجه-گوندوزو،
بیری قاپقارا‌دیر، بیری آغاپپاق.
سئوگی‌نین بو تایی سئوگی‌نین اؤزو،
سئوگی‌نین او تایی گیلئی‌دیر آنجاق.
سئوگی‌نین طیلسیم‌لی جاذیبه‌سین‌دن
گل،
گولوم،
چیخمایاق،
آمان، چیخمایاق!

SONسون

SON

On doqquz yanvarda doğum evləri
Ölümdən, qırğından xəbərsiz idi.
O gün Bakımızda axşamdan bəri,
Ölum ilə həyat üzbəüz idi.

Güllə səslərini çağa səsləri,
Batırdı o gecə, şükür Allaha !
Doldu şəhidlərin boşalan yeri,
Naşükür olmayaq vallan, bir daha.

Gedən oğulların, axan qanların,
Əvəzi su səpdi yanan qəlbimə.
O şənbə gecəsi doğulanların,
Onundan doqquzu oğlanmış demə.

Zalimin zəfəri başdan qələtdir,
Zamanın səsini biz də dinlərik.
Dünya gücümüzə yaxşı bələddir,
Hələ biçilməmiş əkilənlərik !

Mart, iyun 1990
Bakı- Şəki



سون

اون دوققوز یانواردا دوغوم ائولری
اؤلوم‌دن، قیرغین‌دان خبرسیز ایدی.
او گون باکیمیزدا آخشام‌دان بری،
اؤلوم ایله حیات اوزبوز ایدی.

گولله سس‌لرینی چاغا سس‌لری،
باتیردی او گئجه، شوکور اللها !
دولدو شهیدلرین بوشالان یئری،
ناشوکور اولمایاق واللان، بیر داها.

گئدن اوغول‌لارین، آخان قان‌لارین،
اوزی سو سپدی یانان قلبیمه.
او شنبه گئجه‌سی دوغولان‌لارین،
اونون‌دان دوققوزو اوغلانمیش دئمه.

ظالمین ظفری باش‌دان قلت‌دیر،
زامانین سسینی بیز ده دینلریک.
دونیا گوجوموزه یاخشی بلددیر،
هله بیچیلممیش اکیلنلریک !

مارت، یون 1990
باکی- شکی



SEVDİNSƏ… سئودین ایسه…

SEVDİNSƏ…

Sevdinsə…Beş il, on beş il nədir,
Bütün ömrün boyu gözləyəcəksən.
Nə boyda zülm etsə sevgili sənə,
Sevdinsə…"hər zülmə döz",- deyəcəksən.
Sevdinsə…Kölgəyə dönüb hər zaman
Sən onu hər yerdə izləyəcəksən.

Sevdinsə…qəm içib, dərd udacaqsan,
Onu unutmağı unutacaqsan.
Zərərin xeyirdir, xeyirin zərər,
Sevdinsə…Günahın içində həqsan.
Onu unutmağa çalışsan, əgər.
Sən özün özünü unudacaqsan.

Sevdinsə…qanqalı gül biləcəksən.
Hər əsən yarpağa kövrələcəksən.
Sevdinsə…nə dünən, nə də bu günsən,
Sevdinsə…həmişə sən gələcəksən.
Sevdinsə…bir ömrün ilk sabahısan,
Dünyanın ən böyük xeyirxahısan.

1980
سئودین ایسه…

سئودینسه…بئش ایل، اون بئش ایل نه دیر،
بوتون عؤمرون بویو گؤزله‌یه‌جکسن.
نه بویدا ظلم ائتسه سئوگی‌لی سنه،
سئودینس…"هر ظلمه دؤز"،- دئیه‌جکسن.
سئودینس…کؤلگه‌یه دؤنوب هر زامان
سن اونو هر یئرده ایزله‌یه‌جکسن.

سئودینس…قم ایچیب، درد اودا‌جاقسان،
اونو اونوتماغی اونوتا‌جاقسان.
زررین خئییردیر، خئییرین زرر،
سئودینس…گوناهین ایچینده هقسان.
اونو اونوتماغا چالیشسان، اگر.
سن اؤزون اؤزونو اونودا‌جاقسان.

سئودینس…قانقا‌لی گول بیله‌جکسن.
هر اسن یارپاغا کؤوره‌له‌جکسن.
سئودینس…نه دونن، نه ده بو گونسن،
سئودینس…همیشه سن گله‌جکسن.
سئودینس…بیر اؤمرون ایلک ساباهیسان،
دونیانین ان بؤیوک خئییرخاهیسان.

1980

YUXULUYAM, YUXULU یوخولویام، یوخولو

YUXULUYAM, YUXULU

Boşalıram, dolmuram
Çaşdırmışam sağ-solu.
Axtarıram bulmuram Allaha gedən yolu.
Necə çatım mən ona?
Şeytan girir min dona.
Dag atır haqq yoluna
Azır Allahın qulu.

Özüm özümə qənim
İçimdədir düşmənim.
Yolumu kəsmiş mənim
Bağ çəpəri, dağ kolu.

Hər bütə ram olmuram,
Dönüb səcdə qılmıram.
Daş dəyir, ayılmıram
Yuxuluyam, yuxulu.

Avqust, 1998
fیوخولویام، یوخولو

بوشالیرام، دولمورام
چاشدیرمیشام ساغ-سولو.
آختاریرام بولمورام اللها گئدن یولو.
نئجه چاتیم من اونا؟
شیطان گیریر مین دونا.
داگ آتیر حاق یولونا
آزیر اللهین قولو.

اؤزوم اؤزومه قنیم
ایچیمده‌دیر دوشمنیم.
یولومو کسمیش منیم
باغ چپری، داغ کولو.

هر بتا رام اولمورام،
دؤنوب سجده قیلمیرام.
داش دییر، آییلمیرام
یوخولویام، یوخولو.

آوقوست، 1998

YAZIQ VƏTƏN یازیق وطن

YAZIQ VƏTƏN

Bir ananın övladıyıq biz hamımız
Bizi biri-birimizdən ayrı saldı
Məqsədimiz, məramımız.
Beynimizdə tağ atınca
Fikirlərin neçə rəngli göy qurşağı
Meydan açdı cəbhələrin solu, saği.
Kölgələndi, üstələndi
Qan birliyi, can birliyi,
din birliyi.

Cilalandı
fikir,
şüur,
yön birliyi.
Hardan çıxdı qarşımıza qara pişik?
Bu gün biri-birimizə
Qatı düşmən kəsilmişik.
Bu gün vahid anamızı
hərə çəkir bir tərəfə.
Kinimizi, eşqimizi
tuşlamırıq bir hədəfə.
Olan olub, torba dolub
Əsl düşmən unudulub.
Amma biri-birimizlə didişirik.
Söküb köhnə palan içi, gor eşirik.

Ömrüm boyu istəmişəm
fikirlərin min rəngini-
Duyğuların çələngini.
Amma bu gün düşünürəm:
Bu fikirlər toqquşması
Vətənimin xeyrinəmi?
Yox! Savaşlar qarşısına
Sipər etmək istəyirəm öz sinəmi!
Bizim biri-birimizə kinimizdən
Bulanıbdır dağlardakı sərçeşmələr.
Anlamıram bu məqamda
Gərəkmidir bir bu qədər çəkişmələr?
Sən də övlad, mən də övlad,
Sən də insan, mən də insan
Doğulmuşuq bir anadan,
Qanda birik, canda birik
Anaraızın xatirinə
Bəs niyə biz bir məxrəcə gələmmirik?

Atam oğlu, niyə qardaş bağındakı
Gülü deyil, kolu gördün?
Öz gözündə tiri deyil,
Qardaşının gözündəki qılı gördün?
İş gücümüz didişməkmi?
Leş üstündə didişərlər... Vətən leşmi?
Bölünməmiş nəyimiz var? O Vətəndir!
O, həm səndir, o həm məndir.
Necə bölək məni, səni?
Necə bölək bu Vətəni?
Yarı mənim, yarı sənin?
O, meyvəli bir ağacdır
Adı mənim, barı sənin?

Razısanmı bu bölgüyə?
Razısansa, gəl, barışaq.
Qarğa kimi leş üstünə gəl, darışaq.
Utanıram bu sözümdən
Əfv et məni,
yazıq Vətən, yazıq Vətən!
Fəryad çəkən bu ananı düşünən yox!
Öz dərdinin atəşinə
Qalananı düşünən yox!
Нəг ikisi "mənəm" - deyir
İqtidara yetişməkdən
Ayrı bir şey düşünməyir-
Coşan qəlblər, qızan başlar.
Hakimiyyət davasıdır bu savaşlar.
Vətənçin gün ağlamayır
Nə o tərəf, nə bu tərəf.
Bu Vətəni
Dədəsindən ona qalan əmlak sayır
Həm o tərəf, həm bu tərəf.
Hər biri öz peşəsində
Namus ilə çalışanlar
Bu Vətənin dərdi ilə alışanlar
İkisinin arasında
Qalıb ancaq yana-yana
Müfxalifdir həm o yana, həm bu yana.

Mart, 1998.
یازیق وطن

بیر آنانین اؤولادیییق بیز هامیمیز
بیزی بیری-بیریمیزدن آیری سالدی
مقصدیمیز، مرامیمیز.
بئینیمیزده تاغ آتینجا
فیکیرلرین نئچه رنگ‌لی گؤی قورشاغی
میدان آچدی جبهه‌لرین سولو، ساغی.
کؤلگه‌لندی، اوسته‌لندی
قان بیرلیگی، جان بیرلیگی،
دین بیرلیگی.

جیلالاندی
فیکیر،
شعور،
یؤن بیرلیگی.
هاردان چیخدی قارشیمیزا قارا پیشیک؟
بو گون بیری-بیریمیزه
قاتی دوشمن کسیلمیشیک.
بو گون واهید آنامیزی
هره چکیر بیر طرفه.
کینیمیزی، عشقیمیزی
توشلامیریق بیر هدفه.
اولان اولوب، توربا دولوب
اصل دوشمن اونودولوب.
اما بیری-بیریمیزله دیدیشیریک.
سؤکوب کؤهنه پالان ایچی، گور ائشیریک.

اؤمروم بویو ایستمیشم
فیکیرلرین مین رنگینی-
دویغولارین چلنگینی.
اما بو گون دوشونورم:
بو فیکیرلر توققوشماسی
وطنیمین خئیرینمی؟
یوخ! ساواش‌لار قارشی‌سینا
سیپر ائتمک ایستییرم اؤز سینمی!
بیزیم بیری-بیریمیزه کینیمیزدن
بولانیب‌دیر داغ‌لارداکی سرچئشمه‌لر.
آنلامیرام بو مقامدا
گرکمی‌دیر بیر بو قدر چکیشمه‌لر؟
سن ده اؤولاد، من ده اؤولاد،
سن ده اینسان، من ده اینسان
دوغولموشوق بیر آنا‌دان،
قاندا بیریک، جاندا بیریک
آنارایزین خاطرینه
بس نیه بیز بیر مخره‌جه گلممیریک؟

آتام اوغلو، نیه قارداش باغین‌داکی
گولو دئییل، کولو گؤردون؟
اؤز گؤزونده تیری دئییل،
قارداشینین گؤزون‌دکی قیلی گؤردون؟
ایش گوجوموز دیدیشمکمی؟
لئش اوستونده دیدیشرلر... وطن لئشمی؟
بؤلونممیش نییمیز وار؟ او وطن‌دیر!
او، هم سن‌دیر، او هم من‌دیر.
نئجه بؤلک منی، سنی؟
نئجه بؤلک بو وطنی؟
یاری منیم، یاری سنین؟
او، مئیوه‌لی بیر آغاج‌دیر
آدی منیم، باری سنین؟

رازیسانمی بو بؤلگویه؟
راضیسانسا، گل، باریشاق.
قارغا کیمی لئش اوستونه گل، داریشاق.
اوتانیرام بو سؤزوم‌دن
افو ائت منی،
یازیق وطن، یازیق وطن!
فریاد چکن بو آنانی دوشونن یوخ!
اؤز دردی‌نین آتشینه
قالانانی دوشونن یوخ!
нг ایکی‌سی "منم" - دئییر
اقتدارا یئتیشمک‌دن
آیری بیر شئی دوشونمییر-
جوشان قلب‌لر، قیزان باش‌لار.
حاکمیت داواسی‌دیر بو ساواش‌لار.
وتنچین گون آغلاماییر
نه او طرف، نه بو طرف.
بو وطنی
دده‌سین‌دن اونا قالان املاک ساییر
هم او طرف، هم بو طرف.
هر بیری اؤز پئشه‌سینده
ناموس ایله چالیشان‌لار
بو وته‌نین دردی ایله آلیشان‌لار
ایکی‌سی‌نین آراسیندا
قالیب آنجاق یانا-یانا
موفخالیف‌دیر هم او یانا، هم بو یانا.

مارت، 1998.

QORXUقورخو

QORXU

Mənim sol əlimdə yanıq yeri var,
O mənə töhfədir körpəliyimdən.
Odun odluğundan xəbərsiz vaxtlar
əlimi manqalda yandırmışam mən.

Mənə "cız" dedilər,
Ancaq qorxmadım.
əlimi yandırıb tanıdım odu.
Mənim həyat ilə ilk tanışlığım
əlimi yandıran oddan başladı...

Oxşadı gözümü hələ uşaqkən
Ocağın al-əlvan alovu, közü
Dünyaya gələli, bilmirəm nədən
Nəyə vurulduqsa, yandırdı bizi...

Mən oddan qorxmadım yanana qədər;
Mən qorxu bilmədim qanana qədər.
Elə ki, yandım,
Odla oynamaqdan qorxdum, dayandım.
Başlandı qorxu-
Başlandı ehtiyat-
Başlandı həyat...
1966, Şəki
قورخو
منیم سول الیمده یانیق یئری وار
او منه تحفه دیر کؤرپه لیگیمدن
اودون اودلوغوندان خبرسیز واخلار
الیمی مانقالدا یاندیرمیشام من
...
منه جیز دئدیلر
آنجاق قورخمادیم
الیمی یاندیریب تانیدیم اودو
منیم حیاتیله ایلک تانیشلیغیم
الیمی یاندیران اوددان باشلادی
...
اوخشادی گؤزومو هله اوشاق کن
اوجاغین آل الوان آلاوی کؤزو
دونیایا گله لی بیلمیرم ندن
نییه وورولدوقسا یاندیریر بیزی
...
من اوددان قورخمادیم یاناناقدر
من قورخو بیلمه دیم قانانا قدر
ائله کی یاندیم
اودلا اویناماقدان قورخدوم دایاندیم
باشلاندی قورخو
باشلاندی احتیاط
باشلاندی حیات
...
شاعر : بختیار وهابزاده

QORXU 2قورخو 2

QORXU 2
B
əxtiyar vahabzadə

Mən qorxuram, sən qorxursan,
O da qorxur, bu da qorxur,

Biz qorxuruq.
Təzə fikir beynimizə gələn kimi
tez qorxuruq.
Başqasından qorxduğumuz bəs deyilmiş,
Özümüzdən biz qorxuruq!
Qorxu, qorxu!
Bir qurd olub yeyir bizi içimizdən,
Nə gözləyir Vətən bizdən?
İradə yox,
kişilik yox.
Biz qorxuruq,
biz susuruq.
Fikir ölür,
can sustalır,
ürək dönüb,
ruh boğulur.
Qorxu bizim dilimizdə kilid olur,
Beynimizdə qıfıl olur.
Dərd budur ki, bu dərdi də
Biz qanırıq, biz bilirik.
Qorxa-qorxa
Özümüz də özümüz üçün
Biz qorxuya çevrilirik.

15 iyul 1972
قورخو 2
بختیار واهاب‌زاده

من قورخورام، سن قورخورسان،
او دا قورخور، بو دا قورخور،

بیز قورخوروق.
تزه فیکیر بئینیمیزه گلن کیمی
تئز قورخوروق.
باشقاسین‌دان قورخدوغوموز بس دئییلمیش،
اؤزوموزدن بیز قورخوروق!
قورخو، قورخو!
بیر قورد اولوب یئییر بیزی ایچیمیزدن،
نه گؤزلییر وطن بیزدن؟
ایراده یوخ،
کیشی‌لیک یوخ.
بیز قورخوروق،
بیز سوسوروق.
فیکیر اؤلور،
جان سوستالیر،
اورک دؤنوب،
روح بوغولور.
قورخو بیزیم دیلیمیزده کیلید اولور،
بئینیمیزده قیفیل اولور.
درد بودور کی، بو دردی ده
بیز قانیریق، بیز بیلیریک.
قورخا-قورخا
اؤزوموز ده اؤزوموز اوچون
بیز قورخویا چئوریلیریک.

15 یول 1972

QIZIMA قیزیما

QIZIMA

Gəlirsən, gedirsən…
Gözüm önündə,
Bilmirsən nə sorur, nə deyir atan.
Üzündən, gözündən,
Hər bir sözündən
Qəlbini oxumaq istəyir atan.

Gəlirsən, gedirsən… heç nə sormuram,
Baxışlar danışır, baxışlar ancaq.
Bilmək istəyirəm, a mənim balam,
Səni isidirmi qonduğun budaq?
Qınama, bələdəm mən bu həyata,
Kim çərxi geriyə döndərə bilmiş?
Övlada qızıldan təxt verər ata,
Qızıldan bəxtini kim verə bilmiş?
Gəlirsən, gedirsən.
Dəyişmiş bizim
Sözümüz, sorğumuz…
Bu sən,
bu da mən
Elə gəlirsən ki, elə bil, qızım,
Bu evdə doğulub böyməmisən.

Bir az yad olmusan,
Bir az utancaq,
Əvvəlki ərkini istərəm yenə.
Gələndə qonaqsan, gedəndə qonaq,
Nə tez özgələşdi bu ocaq sənə?

Sənin xislətin də nə tez dəyişdi,
Demə gileyliyəm, yox, yox, şadam mən,
Sev ki, seviləsən…
Bizimki keçdi,
İndi sənin üçün narahatam mən.

Qoru hər ləkədən məhəbbətini,
Hər yerdə,
həmişə,
hər zaman, qızım.

Arxan-ata evi…
Səadətini
Yalnız ər evində tapasan, qızım.

May, 1978
قیزیما

گلیرسن، گئدیرسن…
گؤزوم اؤنونده،
بیلمیرسن نه سورور، نه دئییر آتان.
اوزون‌دن، گؤزون‌دن،
هر بیر سؤزون‌دن
قلبینی اوخوماق ایستییر آتان.

گلیرسن، گئدیرسن… هئچ نه سورمورام،
باخیش‌لار دانیشیر، باخیش‌لار آنجاق.
بیلمک ایستییرم، آ منیم بالام،
سنی ایسیدیرمی قوندوغون بوداق؟
قیناما، بله‌ده م من بو حیاتا،
کیم چرخی گئرییه دؤندره بیلمیش؟
اؤولادا قیزیل‌دان تخت وئرر آتا،
قیزیل‌دان بختینی کیم وئره بیلمیش؟
گلیرسن، گئدیرسن.
ده ییشمیش بیزیم
سؤزوموز، سورغوموز…
بو سن،
بو دا من
ائله گلیرسن کی، ائله بیل، قیزیم،
بو ائوده دوغولوب بؤیومه میسه ن.

بیر آز یاد اولموسان،
بیر آز اوتانجاق،
اوولکی ارکینی ایسترم یئنه.
گلنده قوناقسان، گئدنده قوناق،
نه تئز اؤزگه‌لشدی بو اوجاق سنه؟

سنین خیصلتین ده نه تئز دییشدی،
دئمه گیلئی‌لییم، یوخ، یوخ، شادام من،
سئو کی، سئویله سه ن…
بیزیمکی کئچدی،
ایندی سنین اوچون ناراحاتام من.

قورو هر لکه‌دن محببتینی،
هر یئرده،
همیشه،
هر زامان، قیزیم.

آرخان-آتا ائوی…
سعادتینی
یالنیز ار ائوینده تاپاسان، قیزیم.

مای، 1978